تاسیس : 1391

رئیس گروه : دکتر ایمان انتظام

کارشناسان مسئول گروه:

احمدرضا قاسمی (کارشناسی ارشد زمین‌شناسی گرایش آبشناسی)

یوسف محمدی (کارشناسی ارشد زمین‌شناسی گرایش آبشناسی)

 

گروه آب زمین شناسی

رشته آب زمین شناسی (هیدروژئولوژی) یکی از شاخه های علم زمین شناسی است که به مطالعه و بررسی آب در داخل زمین می پردازد. این علم در مورد پیدایش ، چرخش و توزیع آب در داخل زمین، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آب های زیرزمینی و تأثیر متقابل آب و زمین و ارتباط آن با موجودات زنده بحث می کند. در این علم تلاش می شود تا با شناخت کمیت و کیفیت آب های زیرزمینی، وضعیت زمین‌شناختی محیط شناسایی گردد. از سوی دیگر با مشخص بودن وضعیت زمین‌شناختی منطقه می توان به شناخت بیشتری از کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی محیط پی برد.

این علم کاربرد وسیعی در تحقیقات زمین شناختی و همچنین طراحی و مکان یابی بسیاری از طرح های عمرانی دارد. از مهمترین کاربردهای این علم می توان به موارد زیر اشاره نمود.

1- طراحی مناسب بسیاری از سازه ها و شریان های حیاتی مانند سازه های هیدرولیکی، راه ها، پل ها، سازه های زیرزمینی و خطوط انتقال آب و فاضلاب و انرژی. بررسی عمق برخورد به آب های زیرزمینی در محل اجرای طرح ها و بررسی اثرات کیفی این آب ها مانند اثر خوردگی از مهمترین اطلاعات لازم در طراحی سازه های گوناگون می باشد.

2-  شناسایی منابع آب مورد نیاز

3- شناخت بخش عمده ای از محیط زیست و در نتیجه فراهم نمودن امکان بررسی دقیق تر اثرات زیست محیطی اجرای طرح های مختلف

4-  کمک به شناخت وضعیت ساختارهای زمین شناختی

5-  فراهم نمودن بخش عمده ای از اطلاعات لازم برای انجام بررسی های زمین شناسی زیست محیطی

6- کمک به شناسایی و پتانسیل یابی بسیاری از مخاطرات طبیعی مانند سیل، آتشفشان و ناپایداری‌های دامنه‌ای

7- کمک به شناخت منشأ طبیعی بیماری های وابسته به کیفیت منابع آب. در این زمینه این علم ارتباط نزدیکی با شاخه زمین شناسی پزشکی دارد.

8-  مدیریت مناسب منابع آب در سطح کشور و منطقه

 تاریخچه گروه آب زمین شناسی

از بدو تأسیس سازمان زمین شناسی کشور، گروه آب زمین شناسی با حضور چند نفر از متخصصین این رشته و رشته های وابسته شکل پذیرفت. از جمله چهره های سرشناس این گروه می توان به آقایان دکتر امیر شاه بیگ، مهندس محمد حسین ایرانمنش، دکتر مرتضی امینی و دکتر هوشنگ فروغی اشاره نمود. از جمله نشریات شاخص گروه می توان کتاب و نقشه "آب های معدنی و گرم ایران" و کتاب " قنات، بازسازی و بهسازی و ازدیاد آبدهی" را برشمرد. متأسفانه بدلیل سوء برداشت وزارت نیرو از قلمرو فعالیت مطالعاتی گروه آب زمین شناسی و اعلان آن بعنوان فعالیت های مشابه با وظایف سازمانی خود، این گروه پس از چند ماه فعالیت به "گروه زمین شناسی مهندسی" تغییر نام یافت. از این پس تا مهر ماه سال 1391 امور تخصصی و تحقیقاتی آب زمین شناسی جزئی از فعالیت های گروه زمین‌شناسی مهندسی بوده است. با پیشرفت علوم وابسته به زمین‌شناسی ، گسترش نیاز کشور به تحقیقات آبشناسی و تعریف شرح وظایف به گونه ای که با فعالیت های سایر سازمان ها از جمله وزارت نیرو مشابه نباشد، از تاریخ یاد شده بطور رسمی گروه مستقلی با عنوان گروه "آب‌زمین‌شناسی" به ریاست مهندس امیر شمشکی در سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور شکل پذیرفت. تاکنون عمده فعالیت های این گروه در غالب تهیه نقشه‌های کاربردی آب زمین شناسی، گزارش ها و نقشه های مخاطرات طبیعی وابسته به آبشناسی مانند نقشه‌های خطر سیل و فرونشست ناحیه ای زمین، کیفیت منابع آب، پایش فعالیت های ژئودینامیکی بر اساس تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی، تأثیر عوامل آب شناختی بر مسائل ژئوتکنیکی و غیره بوده است. در حال حاضر ریاست این گروه به عهده دکتر ایمان انتظام می باشد.

 

مباحث گروه آب‌زمین شناسی:

فرونشست زمین

سیل

کارست

خشکسالی

آلودگی آب‌های زیرزمینی

مخاطرات سازه‌ها (پل، تونل و ...) ناشی از آب

روانگرایی

زمین‌لغزش